Tại buổi gặp mặt báo chí thông tin về kết quả sản xuất, kinh doanh năm 2025 và Chương trình Đại hội nhiệm kỳ III (2025 – 2030) diễn ra ngày 25/11/2025, Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) đã phác họa bức tranh toàn cảnh của ngành với những gam màu sáng tối đan xen, cùng những bước đi chiến lược cho giai đoạn mới.

VƯỢT KHÓ THÀNH CÔNG

Năm 2025 được dự báo là một năm "vượt khó" thành công của ngành dệt may khi kim ngạch xuất khẩu ước đạt 46 tỷ USD, tăng 5,6% so với năm 2024. Đặc biệt, con số xuất siêu ấn tượng lên tới 21 tỷ USD tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của ngành trong cán cân thương mại quốc gia. Một điểm sáng đáng tự hào là tỷ lệ giá trị nội địa tăng thêm đã đạt khoảng 52%, cho thấy sự chủ động ngày càng cao về nguồn cung nguyên phụ liệu ngay trong nước.

Hiện nay, sản phẩm dệt may Việt Nam đã hiện diện tại 138 thị trường trên thế giới. Trong đó, Hoa Kỳ vẫn là thị trường chủ lực với kim ngạch ước đạt 18,6 tỷ USD (tăng 11,75%), và quần áo vẫn là mặt hàng xuất khẩu chủ đạo (chiếm khoảng 38 tỷ USD/46 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu dự kiến). Niềm tin của thị trường quốc tế đối với Việt Nam được thể hiện rõ nét khi nhiều doanh nghiệp đã kín đơn hàng đến hết quý 1/2026 và đang tích cực đàm phán cho quý 2/2026.

Ông  Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký VITAS, cho biết với kết quả này, Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí thứ 3 thế giới về xuất khẩu dệt may, chỉ sau Trung Quốc và Bangladesh. Tuy nhiên, khác với Bangladesh tập trung nguồn lực để xuất khẩu số lượng lớn (chiếm tới 80-85% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia), Việt Nam chọn một lối đi riêng.

"Chúng ta không chạy đua về số lượng hay mong muốn “nhảy” lên vị trí của ai. Mục tiêu của dệt may Việt Nam là đẳng cấp và chất lượng hàng đầu", ông Cẩm nhấn mạnh; đồng thời cho biết thực tế đã chứng minh, dù có thời điểm các nhãn hàng rời đi tìm nơi giá rẻ hơn, nhưng cuối cùng họ vẫn quay lại Việt Nam nhờ sự ổn định về chính trị, kinh tế vĩ mô và chất lượng sản phẩm vượt trội.

NHỮNG "CƠN GIÓ NGƯỢC" TỪ THỊ TRƯỜNG TOÀN CẦU

Dù bức tranh tổng thể tươi sáng, song lãnh đạo VITAS cũng thẳng thắn nhìn nhận những thách thức không nhỏ đang bủa vây. Con số 46 tỷ USD thực tế thấp hơn mục tiêu kỳ vọng ban đầu (48 tỷ USD), phần lớn do những biến số khó lường từ chính sách thuế quan của Hoa Kỳ và bối cảnh địa chính trị phức tạp.

Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch VITAS lý giải việc Việt Nam mở cửa toàn diện với 138 thị trường đồng nghĩa với việc ngành phải chịu tác động trực tiếp từ những "cơn sóng" lớn, như căng thẳng thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Điển hình là dòng sản phẩm sợi, trước đây xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 4-8 tỷ USD/năm, nay gặp khó do đạo luật liên quan đến bông Tân Cương của Hoa Kỳ. Điều này buộc chuỗi cung ứng toàn cầu phải tái cấu trúc, ảnh hưởng trực tiếp đến đầu ra của sợi Việt Nam.

Bên cạnh đó, sức mua toàn cầu giảm sút, người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu cùng với áp lực từ xu hướng "thời trang xanh" đang tạo ra sức ép lớn lên biên lợi nhuận. Doanh nghiệp còn phải đối mặt với bài toán chi phí đầu vào tăng đồng loạt: từ giá điện, nước, vận tải đến việc tăng lương cơ bản (dự kiến 7,2% từ đầu năm 2026).

Chưa kể, thiên tai, bão lũ tại các tỉnh phía Bắc và miền Trung thời gian qua đã khiến nhiều nhà máy phải ngưng trệ, ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng và đời sống người lao động. Phương thức thanh toán cũng đang thay đổi theo chiều hướng bất lợi, khi người mua chuyển từ thanh toán ngay (L/C) sang trả chậm (T/T), buộc doanh nghiệp phải tự xoay xở dòng vốn.

Ngoài ra, việc tận dụng các Hiệp định thương mại tự do (FTA) vẫn còn điểm nghẽn. Ví dụ với CPTPP, quy tắc "từ sợi trở đi" là rào cản lớn khi chúng ta vẫn phải nhập khẩu vải, khiến tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan chỉ đạt khoảng 20-25%. Hay với Hiệp định EVFTA, yêu cầu từ vải trở đi, cộng thêm ngoại lệ chúng ta có thể sử dụng vải từ Hàn Quốc, hiện nay mức độ tận dụng đạt 30-35%.

TẠO SỨC BẬT BẰNG CÔNG NGHỆ, TỰ CHỦ NGUỒN CUNG

Để hiện thực hóa mục tiêu 66 tỷ USD vào năm 2030 và giữ vững vị thế trong Top 3, ngành dệt may đang thực hiện cuộc chuyển mình mạnh mẽ. Giải pháp cốt lõi được đưa ra là đầu tư sâu rộng vào công nghệ và tự động hóa.

Chủ tịch VITAS cho biết hình ảnh các nhà máy dệt may đang thay đổi nhanh chóng với sự xuất hiện của robot trong các khâu vận chuyển, cắt may. "Một robot vận chuyển có thể thay thế 5-6 người, hay một công nhân hiện nay có thể vận hành 3 máy. Đây là lời giải cho bài toán giảm chi phí nhân công và tăng năng suất", ông Giang chia sẻ.

Bên cạnh công nghệ, chiến lược "ba trụ cột" cũng được xác định rõ: Đa dạng hóa thị trường, khách hàng và đối tác để giảm thiểu rủi ro phụ thuộc; số hóa quản trị, ứng dụng phần mềm AI để minh bạch hóa quản lý, kiểm soát chặt chẽ chi phí sản xuất; tăng cường sự kết nối trong hiệp hội để chia sẻ mô hình quản lý và cùng nhau phát triển.

Ngành dệt may cũng đang kêu gọi đầu tư mạnh mẽ vào nguồn cung thiếu hụt như vải và sợi để giải quyết bài toán xuất xứ trong các FTA thế hệ mới. Đồng thời, các doanh nghiệp cần chủ động đàm phán, chia sẻ khó khăn với nhãn hàng về các chi phí phát sinh (điện, lương, lãi vay) để tìm tiếng nói chung .

Với tầm nhìn đến năm 2035, Việt Nam không chỉ gia công mà còn hướng tới xây dựng nền công nghiệp thời trang, đưa thương hiệu Việt vươn ra toàn cầu trên cả nền tảng online và offline. Năm 2026 được kỳ vọng sẽ là năm tạo ra bước đột phá mới trong tầm nhìn dài hạn của ngành dệt may Việt Nam.

Dệt may Việt Nam: Hướng tới 46 tỷ USD và vị thế Top 3 thế giới - VnEconomy