Nhà chức trách Tây Ban Nha vừa thu hồi thành công một bản thảo có giá trị lịch sử.
Một tài liệu cổ của Đại học Nghệ thuật Lụa (Colegio del Arte Maggiore della Seta) vốn đã "biến mất" khỏi kho lưu trữ từ hơn 100 năm trước nhưng mới đây đã xuất hiện trên một trang web mua bán trực tuyến với mức giá 71.900 euro.
Theo phóng viên TTXVN tại Rome, tài liệu quý này được xác định đã biến mất trong khoảng thời gian từ năm 1907-1909. Suốt hơn một thế kỷ qua, tung tích của bản thảo là một ẩn số với các nhà sử học và giới chức trách vùng Valencia.
Chỉ đến khi các điều tra viên chuyên trách về cổ vật vô tình phát hiện một mẩu quảng cáo trên mạng Internet với tiêu đề "Bản thảo quan trọng của Hiệp hội Lụa" thì dấu vết của nó mới được xác nhận.
Người rao bán hiện tại cho biết ông không hề rõ về nguồn gốc bất hợp pháp của tài liệu này. Cha ông đã mua lại bản thảo từ thập niên 1970.
Thậm chí, đến năm 1992, gia đình ông còn đem tài liệu đi chụp vi phim tại một cơ quan công quyền, nhưng do sơ suất trong quản lý thời đó, bản thảo đã không được đăng ký vào danh mục di sản bảo tồn.
Phía kho lưu trữ chính thức của Hiệp hội Lụa khẳng định tài liệu này chưa bao giờ được bán một cách hợp pháp, đồng thời xác nhận đây là tài sản bị thất lạc hoặc đánh cắp trong quá khứ.
Giá trị của bản thảo này nằm ở nội dung ghi chép của nó về thời kỳ hoàng kim của ngành lụa Valencia, khi là bản sao từ thế kỷ 17 các sắc lệnh của Phường hội thợ dệt nhung (Gremi de Velluters), được Hoàng đế Ferdinand II của Thánh chế La Mã ký ban hành vào năm 1479. Đây là cột mốc lịch sử quan trọng khi được nhà vua chính thức nâng tầm nghề dệt nhung từ một công việc thủ công đơn thuần lên hàng "nghệ thuật," trao cho các nghệ nhân những đặc quyền kinh tế và vị thế xã hội cao quý.
Đáng chú ý, bản thân bản thảo này cũng là một tác phẩm nghệ thuật tinh xảo, với chất liệu được làm từ giấy da xanh quý hiếm. Bìa sách được đóng nhung với biểu tượng của phường hội và được trang trí nhiều chi tiết chạm đồng tinh tế. Ngoài ra, cuốn sách còn phác họa chi tiết cấu trúc xã hội và cách thức vận hành của các phường hội tại Valencia vào thế kỷ 15.
Dù bản thảo này được xác định là tài sản lưu trữ bị mất tích, nhưng theo pháp luật hiện hành tại Tây Ban Nha, sau khi cuộc điều tra kết thúc, quyền sở hữu tạm thời vẫn thuộc về người nắm giữ hiện tại,do việc mua bán bản thảo hồi thập niên 1970 được xem là giao dịch dân sự có yếu tố lịch sử.
Tuy nhiên, nhà chức trách cũng đã đưa ra nhiều điều kiện khắt khe. Theo đó, bản thảo sẽ được đưa vào danh mục Di sản Văn hóa chính thức của vùng Valencia để được bảo vệ nghiêm ngặt. Chủ sở hữu phải cam kết tuân thủ các tiêu chuẩn bảo trì và lưu trữ chuyên nghiệp theo luật di sản lịch sử.
Hiện tài liệu đang được lưu ký tại Kho lưu trữ Valencia để các chuyên gia thuộc Bộ Văn hóa Tây Ban Nha tiến hành phân tích, phục hồi và nghiên cứu kỹ trước khi đưa ra quyết định cuối cùng về việc có trưng bày công khai hay không./.
