Tăng tốc điện mặt trời mái nhà

Người lắp điện mặt trời mái nhà tăng 20 - 40%

UBND TP.HCM vừa có văn bản gửi Bộ Công thương và Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) kiến nghị ưu tiên cung cấp điện cho TP trong giai đoạn cao điểm mùa khô từ tháng 4 - 6 năm nay. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, TP.HCM cho biết nhu cầu dùng điện sẽ tăng mạnh. Số liệu của Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) cho thấy công suất cực đại năm nay được dự báo ở mức 9.556 MW và có thể lên đến 10.059 MW. Ở kịch bản này, TP có thể thiếu hụt khoảng 354 MW vào khung giờ cao điểm buổi tối (từ 17 - 20 giờ), thậm chí mức thiếu hụt có thể lên tới 723 - 1.226 MW.

Không chỉ tại TP.HCM, theo dự báo kịch bản vận hành cực đoan năm nay, công suất phụ tải của Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) sẽ vượt ngưỡng khả dụng do NSMO phân bổ vào các tháng 5, 6, 7 và 11. Ở phía bắc, trong 3 tháng, công suất phụ tải cực đại toàn Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đạt khoảng 17.789 MW, tăng 9,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Dự báo cả năm nay, phụ tải miền Bắc tiếp tục tăng có thể đạt từ 20.746 - 21.397 MW, tương ứng tăng từ 9,3 - 12,8% so với năm 2025.

Kiến nghị tăng cấp điện ngay lúc TP.HCM nói riêng và miền Nam nói chung đang nắng nóng gay gắt khiến nhiều người đặt câu hỏi điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) mà TP khuyến khích đang ở hiện trạng ra sao? Tại sao chưa thể "chia lửa" với ngành điện sau nhiều năm phát triển? Về vấn đề này, ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc EVNHCMC, cho biết công suất ĐMTMN theo cơ chế tự sản, tự tiêu của TP xấp xỉ 400 MWp. Trong bối cảnh giá nhiên liệu thế giới biến động thất thường, nguồn điện này cũng góp phần đảm bảo ổn định cung cấp điện cho TP.HCM rất tốt.

TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030, 50% tòa nhà công sở và hộ dân sử dụng điện mặt trời mái nhà

Ông Nguyễn Đức Thiện, Tổng giám đốc EVNNPC, cũng khẳng định tổng công ty xác định ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ là giải pháp quan trọng. Vì thế trước mắt, tổng công ty đã yêu cầu các đơn vị phối hợp chặt chẽ với Sở Công thương và các cơ quan liên quan để đẩy nhanh tiến độ triển khai. EVNNPC cũng sẽ rà soát, điều chỉnh hệ thống tiêu chí thi đua, đưa nội dung phát triển ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ thành chỉ tiêu đánh giá quan trọng, đồng thời phát động phong trào thi đua trong toàn tổng công ty. Lũy kế đến hết tháng 2 năm nay, có 2.893 khách hàng của EVNNPC phát triển nguồn ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất 389,9 MW.

Cụ thể hơn, ông Nguyễn Quốc Việt, Tổng giám đốc Công ty CP Vinasol, thông tin so với cùng thời điểm này năm ngoái thì tỷ lệ hộ gia đình lắp ĐMTMN tăng khá cao, tăng khoảng 20 - 40%. Đặc biệt, công suất lắp điện mặt trời cũng lớn hơn, kể cả phần tấm quang năng và cả pin lưu trữ. "Số hộ lắp kèm pin lưu trữ tăng mạnh, 10 khách hàng lắp ĐMTMN thì đến 6 người có kèm hệ thống pin lưu trữ. Bên cạnh đó, công suất lắp trước đây khoảng 5 - 7 kWh, nay tăng 15 - 20 kWh. Đặc biệt, các nhà máy xí nghiệp cũng quan tâm nhiều hơn đến ĐMTMN có lưu trữ do giá thành đầu tư tấm pin năng lượng mặt trời và cả lưu trữ đã về mức giá hợp lý hơn nhiều so với trước đây. Chưa kể chính sách mua nguồn ĐMT thừa khi phát lên lưới cũng cởi mở hơn, nên nhiều hộ gia đình, doanh nghiệp có xu hướng lắp ĐMTMN để dùng tăng nhằm giảm chi phí tiền điện. Ước tính, lắp ĐMTMN có thời gian hoàn vốn đâu đó chỉ rơi vào khoảng 3 năm so với trước đây phải 5 năm", ông Nguyễn Quốc Việt cho biết.

Tiếp tục tháo "điểm nghẽn", tăng tốc ĐMT

Theo Sở Công thương TP.HCM, tính đến thời điểm hiện tại, TP.HCM đã có 1.797 hệ thống ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất lắp đặt 400,96 MWp. Đại diện Sở khẳng định nhu cầu lắp đặt ĐMTMN tại TP.HCM đang tăng nhanh với khoảng 13.985 hệ thống đã ký hợp đồng mua bán điện với tổng công suất lắp đặt hơn 349,6 MWp. Trong đó, 453 hệ thống có công suất từ 100 kWp trở lên, chiếm khoảng 220,7 MWp.

Dù số lượng ĐMTMN tăng nhanh nhưng ông Nguyễn Quốc Việt nhìn nhận do việc phân bổ nguồn công suất cho các địa phương đang được tính lại sau sáp nhập nên việc triển khai hợp đồng bán sản lượng điện dư lên lưới vẫn đang tạm dừng. Đây là "điểm nghẽn" phát sinh tạm thời khiến nguồn ĐMTMN chưa tăng tốc như kỳ vọng. "Nhu cầu đầu tư ĐMTMN để sử dụng, dư có thể bán lên lưới hoặc lưu trữ dùng đang tăng cao; chi phí đầu tư 12 - 15 triệu đồng/kWh cũng rất cạnh tranh. Thế nên, cần có những tháo gỡ chính sách để tăng nguồn điện này, giảm áp lực thiếu điện mùa khô, bảo đảm an ninh năng lượng", ông Việt kiến nghị và cho rằng rào cản đang gây khó cho người lắp ĐMTMN là giới hạn công suất, được quy định tại điều 11, Nghị định 58. Thực tế, rất nhiều doanh nghiệp muốn lắp đặt ĐMTMN công suất lớn hơn để có nguồn mạnh hơn dùng vào khung giờ nắng yếu, mưa... Thứ 2, Bộ Công thương đã có đề xuất cho bán ĐMT lên lưới 50% thay vì 20% công suất lắp đặt, nhưng đến nay vẫn chưa thấy triển khai. Thứ 3, cần tối giản các thủ tục, hồ sơ đăng ký mua bán điện, chỉ nên để một cơ quan chức năng thụ lý hồ sơ và giải quyết cho khách hàng đăng ký lắp đặt ĐMTMN.

Ngoài ra, ông Việt cũng kiến nghị cần có nhanh chính sách khuyến khích bán điện vào khung giờ cao điểm, khuyến khích thưởng tiền khi hộ lắp ĐMTMN kèm hệ thống lưu trữ... Như vậy, chắc chắn nguồn ĐMT có pin lưu trữ sẽ tăng nhanh vì thiết thực, mang lại nhiều hiệu quả cho người dùng.

Đại diện EVNSPC nhận định khu vực miền Nam sở hữu lợi thế do bức xạ điện từ rất lớn trong những tháng nắng nóng. Việc đẩy mạnh lắp đặt hệ thống ĐMTMN theo hình thức tự sản xuất tự tiêu thụ mang lại "lợi ích kép". Vừa giúp người dân và doanh nghiệp chủ động nguồn năng lượng, tiết kiệm chi phí tiền điện hằng tháng, vừa góp phần giảm tải áp lực truyền tải cho hệ thống điện quốc gia, thúc đẩy mục tiêu phát triển năng lượng xanh bền vững. Tuy vậy, theo EVNSPC, công tác quản lý và thống kê hệ thống ĐMTMN đang đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn từ phía người dân. Theo quy định tại Nghị định 58, hiện vẫn còn một lượng lớn các công trình ĐMTMN trên địa bàn chưa cập nhật thủ tục pháp lý theo quy định. Trong đó, có tới 1.016 nguồn (tổng công suất 364.112 kWp) đã lắp đặt và đi vào vận hành nhưng chưa thực hiện các thủ tục khai báo theo quy định. Việc này cũng gây khó khăn nhất định cho ngành điện và sự vận hành an toàn của lưới điện.