Điện mặt trời có thể lắp ngay ở ban công nhà dân

Đây là chia sẻ của ông Phan Ngọc Ánh, Trưởng Đại diện phía Nam - Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam (VCEA) tại TPHCM, Giám đốc Công ty TNHH Công Nghệ Năng Lượng Alena, bên lề sự kiện Không gian giới thiệu sản phẩm, dịch vụ tăng trưởng xanh TPHCM lần thứ 4 năm 2026 (GRECO 2026), trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa thu năm 2026, ngày 28/10.

Ông Phan Ngọc Ánh cho hay xu hướng chuyển dịch xanh đang thể hiện rõ hơn qua nhu cầu sử dụng năng lượng của các hộ gia đình. Theo số liệu của Sở Công thương TPHCM, toàn thành phố hiện có hơn 22.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà, trong đó khoảng 6.300 hệ thống thuộc nhóm tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Đáng chú ý, ngoài điện mặt trời mái nhà, mô hình điện mặt trời ban công đang được quan tâm tại các khu vực đô thị, nhất là nơi diện tích mái hạn chế. Hệ thống có thể bố trí tại ban công, sân thượng hoặc những vị trí phù hợp, với công suất từ 1 kW và điều chỉnh theo nhu cầu, điều kiện lắp đặt.

Khi kết hợp với hệ thống lưu trữ phù hợp, phần điện mặt trời tạo ra vào ban ngày có thể được tích lại để sử dụng vào thời điểm khác. Cách này giúp tăng khả năng sử dụng nguồn điện tại chỗ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thời điểm hệ thống tạo ra điện.

Lãnh đạo TPHCM và khách tham dự tìm hiểu giải pháp điện mặt trời lắp đặt ở ban công tại GRECO 2026 (Ảnh: Nam Phong).

Tuy nhiên, ông Ánh lưu ý hiệu quả của hệ thống phụ thuộc vào công suất lắp đặt, sản lượng điện mặt trời, thời điểm tiêu thụ và dung lượng lưu trữ. Do đó, cấu hình cần được tính toán theo nhu cầu thực tế của từng hộ gia đình hoặc công trình, thay vì chỉ nhìn vào công suất.

Bên cạnh điện mặt trời và lưu trữ, thiết bị sạc xe điện cũng là một hướng ứng dụng nguồn điện tại chỗ. Theo ông Ánh, điện mặt trời kết hợp hệ thống lưu trữ có thể phục vụ nhu cầu sạc xe điện tại nhà, tòa nhà, khu thương mại hoặc các công trình đô thị.

"Khi các nguồn điện quy mô nhỏ, hệ thống lưu trữ và hạ tầng sạc được triển khai phù hợp, mỗi hộ gia đình hoặc công trình có thể chủ động hơn trong sử dụng năng lượng, đồng thời góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện cũng như đảm bảo an ninh năng lượng", ông Ánh nói.

Từ câu chuyện sử dụng điện tại hộ gia đình, TS. Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM, cho rằng muốn mở rộng điện mặt trời mái nhà cần có quy trình rõ ràng về đầu tư, đăng ký và đấu nối với hệ thống điện.

Theo ông Thuận, phía Nam có nhiều doanh nghiệp sở hữu nhà xưởng với diện tích mái lớn. Nếu có cơ chế phù hợp, doanh nghiệp có thể chủ động đầu tư nguồn điện tại chỗ, đáp ứng một phần nhu cầu sản xuất và giảm lượng điện sử dụng từ hệ thống vào những thời điểm phù hợp.

Với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn cũng là vấn đề cần được tính đến. Ông Thuận cho rằng cần có cơ chế để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với lãi suất phù hợp cho các dự án tiết kiệm năng lượng và năng lượng tái tạo. "Muốn tiết kiệm điện hiệu quả thì phải kéo doanh nghiệp cùng tham gia", ông nói.

Ở góc độ người tiêu dùng, bà Vũ Thị Hà, Phó giám đốc Công ty TNHH Giải pháp công nghệ KVA, lưu ý không nên chỉ dựa vào công suất để so sánh giá. Cùng là hệ thống 10kW nhưng tấm pin, bộ chuyển đổi điện, thiết bị bảo vệ, khung đỡ, dây dẫn và phương án thi công có thể khác nhau.

Đối với hệ thống có pin lưu trữ, chi phí còn phụ thuộc vào dung lượng và công nghệ của pin. Một hệ thống 5kWp có lưu trữ hiện giá từ khoảng 80-100 triệu đồng trở lên, tùy cấu hình.

Do đó, khi nhận báo giá, khách hàng nên yêu cầu liệt kê rõ tấm pin, bộ chuyển đổi điện, pin lưu trữ nếu có, tủ điện, khung, dây dẫn, thiết bị bảo vệ, chi phí lắp đặt, vận chuyển và thời gian bảo hành. "Nếu báo giá chỉ ghi "hệ điện mặt trời 10kW: 70 triệu đồng’" thì chưa đủ cơ sở để người dân so sánh", bà Hà lưu ý.